De verwachting is dat de RTRS het “verantwoord” sojalabel zal lanceren na de RTRS conferentie in juni 2010 in Brazilië.

Industriële sojateelt heeft een enorme schade aan mens en milieu toegebracht in Zuid-Amerika, waaronder vernietiging van habitats, ontbossing, vernietiging van lokale voedselproductiesystemen, degradatie van bodemvruchtbaarheid, blootstelling van de lokale bevolking aan giftige pesticiden, en de gedwongen verdrijving van lokale gemeenschappen en kleinschalige teeltsystemen.2

In het Noorden heeft de grootschalige sojateelt bijgedragen aan een ongekende industrialisering van de voedselketen en een toenemende afhankelijkheid van geïmporteerde diervoeding. Zodoende wordt een onduurzame dierlijke productie gestimuleerd, met negatieve gevolgen voor de landbouw, het milieu en de gezondheid van de mensen, en wordt bijgedragen aan al even onduurzame consumptiepatronen. De intensieve productie van vlees, zuivel en eieren draagt in belangrijke mate bij tot de uitstoot van wereldwijde broeikasgassen3, terwijl agrobrandstoffen op basis van soja meer uitstoot kunnen produceren dan fossiele brandstoffen.4 Multinationale bedrijven maken met dit onduurzame produktiesysteem langs beide kanten van de keten grote winsten.

De Ronde Tafel (RTRS) kan haar doelstellingen rond “verantwoorde” soja niet waarmaken, omdat:

1) De RTRS heeft weinig steun en is niet representatief

De RTRS beweert een “internationaal multi-stakeholder initiatief” te zijn5, maar in werkelijkheid wordt zij weinig tot niet ondersteund door de kleinere boeren, sociale bewegingen of maatschappelijke organisaties, noch in Zuid-Amerika, noch in Europa. De Ronde Tafel krijgt integendeel heel sterke kritiek van deze organisaties, vooral van die in de soja-producerende landen. Daarenboven hebben belangrijke spelers uit de Braziliaanse soja-industrie – Aprosoja en Abiove6 – de RTRS de rug toegekeerd, omwille van geschillen rond de toch al zeer zwakke ontbossingsclausule (zie punt 2).

2) De RTRS criteria schieten ernstig tekort

De RTRS beweert dat zij een “verantwoord” label creëert voor mainstream soja, maar zij baseert zich hiervoor op een volstrekt ontoereikende set van principes en criteria. Bijvoorbeeld:

* GGO's en pesticiden

De RTRS zal genetisch gemanipuleerde soja certificeren als verantwoord. De meeste soja in Zuid-Amerika is genetisch gemanipuleerd om resistent te zijn tegen het herbicide Glyphosaat (door Monsanto op de markt gebracht als RoundUp Ready Soja). Zowel ggo-soja als ggo-vrije soja worden in monoculturen geteeld, hebben beiden een destructieve impact op de biodiversiteit en lokale gemeenschappen, en gebruiken een reeks pesticiden. Maar ggo-soja heeft een grotere negatieve impact op de bio-veiligheid, vooral voor bodemleven en –vruchtbaarheid.7 Terwijl ggo-soja bij boeren wordt gepromoot als een manier om arbeidskosten te drukken, heeft het voortdurende, ongebreidelde gebruik van herbiciden (gestimuleerd door het aanwenden van herbicide-resistente gewassen), grote gevolgen voor het welzijn en de gezondheid in de gemeenschappen rond de sojavelden. Het heeft ook de komst van herbicide-resistent onkruid versneld, wat een groot probleem is voor duizenden hectaren sojavelden in de VS, Argentinië en Brazilië. Dit maakt op haar beurt dat vervolgens meer gevaarlijke pesticiden als 2,4-D (bestanddeel van Agent Orange) opnieuw worden ingezet.8

* Ontbossing en soja-expansie

De RTRS-criteria voor “verantwoorde” soja, zoals overeengekomen in mei 2009, houden geen verdere ontbossing tegen. Volgens de RTRS kan “verantwoorde” soja geteeld worden op land dat ontbost werd, zo recent als tot mei 2009. “Verantwoorde” soja kan zelfs geteeld worden op land dat in de toekomst nog ontbost wordt, zolang de producent met “wetenschappelijke bewijzen” kan aantonen dat het geen primair bos was, geen High Conservation Value Area (HCVA), en dat het geen invloed had op het land van 'lokale mensen' (wat niet verder gedefinieerd wordt). Het is niet duidelijk hoe deze ontoereikende criteria zullen worden gecontroleerd en afgedwongen.9

3) De Ronde Tafel geeft geen antwoord op de macro-effecten van de agro-industrie

De RTRS geeft geen antwoord op de ontbossing, de broeikasgasuitstoot en de sociale conflicten die veroorzaakt worden door het verdwijnen van andere landbouw-activiteiten naar elders (indirecte verandering van landgebruik). Andere impacten zijn ondermeer stijgende voedselprijzen en een enorme druk op land en grondstoffen.

4) De Ronde Tafel beweert dat zij gunstig is voor het klimaat

De “verantwoorde” RTRS-soja beweert klimaatvoordelen te hebben, maar deze soja is voornamelijk bedoeld voor de onduurzame intensieve kippen- en veehouderijen en agrobrandstofproduktie. De RTRS voerde op de VN Klimaatconferentie van 2009 te Kopenhagen samen met biotechreus Monsanto een perverse lobby om koolstofkredieten te verkrijgen voor haar industriële sojateelt. Dit leverde haar de internationale “Ziedende Zeemeermin” prijs10 op voor het slechtste klimaat-lobbywerk.

Op EU niveau probeert de RTRS om geaccepteerd te worden als geldig label in het kader van de EU-richtlijn voor hernieuwbare energie, waar het hoogst bekritiseerde bijmengpercentage van 10% ‘biobrandstoffen’ in opgenomen is.11

Sommige ‘pilot projects’ van de RTRS betreffen kleinschalige sojateelten, maar dit kan niet verhullen dat het gros van de “verantwoorde” RTRS-soja verbouwd zal worden op grootschalige plantages met intensief pesticidengebruik en zonder rekening te houden met de lokale bevolking of het milieu. Consumenten kunnen momenteel de omvang van de schade die veroorzaakt wordt door de industriële (RoundUp Ready) soja-teelt niet zien aangezien het ver van hun huis gebeurt. Europese supermarkten gebruiken de RTRS om de indruk te wekken dat ze verantwoord bezig zijn, terwijl ze hun 'business as usual' gewoon voortzetten. Iedere supermarkt die participeert in de RTRS riskeert door haar klanten hierop afgerekend te worden.

Om een antwoord te bieden op de hierboven geschetste effecten, vragen de ondergetekende organisaties echte oplossingen, die in de lijn liggen van een duurzaam voedselproduktiesysteem, en die onder meer bestaan uit:

• • Het uitfaseren van monocultuur productiesystemen. Daartegenover kunnen agro-ecologische systemen bevorderd worden, naast diversificatie van productie en stimulansen voor lokale productie voor lokale markten. Op die manier wordt voedselzekerheid en voedselsoevereiniteit ondersteund, zowel in de producerende als in de consumerende landen.
• • Het bevorderen van eerlijke landhervorming en landrechten in de productielanden, die een einde maken aan de hoogst ongelijke landeigendom en –concentratie
• • Het drastisch veranderen van productiemethoden en consumptiepatronen. Dit is een voorwaarde om een bevolking van 9 miljard mensen in 2050 te kunnen voeden op een duurzame en billijke manier.12 Dit betekent ook dat een einde gemaakt moet worden aan de schokkende overconsumptie en verspilling van voedsel in de geindustrialiseerde wereld.
• • Het afschaffen van de intensieve productie van vlees, zuivel en eieren en het bevorderen van duurzame productiesystemen
• • Een halt toeroepen aan Europa’s afhankelijkheid van de import van plantaardige eiwitten, en een verandering bewerkstelligen richting minder intensieve productie op basis van o.a. gras en peulvruchten
• • Het stoppen met het verplicht bijmengen van ‘biobrandstoffen’ als een klimaatoplossing voor rijke landen, en in plaats daarvan het ontwikkelen van betere transportsystemen die de vraag naar energie en brandstof verminderen.

Ondertekenende organisaties (t/m 25 mei 2010)

Internationale netwerken:

Food and Water Europe

Friends of the Earth International

Global Forest Coalition

Organisaties:

ASEED Europe

Corporate Europe Observatory

Econexus

GM Freeze, UK

Soy Alliance, UK

VELT, Belgium

Wervel, Belgium

Voedselteams, Belgium 

1 Zie ook: “Thirteen Reasons Why the Roundtable On Responsible Soy Will Not Provide Responsible or Sustainable

Soya Bean Production”, GM Freeze, May 2010

2 Zie onder andere: “Killing Fields: the battle to feed Europe’s factory farms”, Friends of the Earth Europe, October 2009

(documentary and briefing); “Soy and Agribusiness Expansion in Northwest Argentina - Legalized deforestation and

community resistance”, Chaya et.al, 2009

3 Livestock’s long shadow, FAO, 2006; Eipro: Analysis of the life cycle environmental impacts related to the final consumption of the EU-

25, European Commission, 2006

4 “Soy production and certification: the case of Argentinean soy-based biodiesel”, Tomei, Semino et al, 2010;

“Once-hidden EU report reveals damage from biodiesel”, Reuters, 21 April 2010

5 www.responsiblesoy.org

6 ABIOVE recently launched its own certification scheme ‘Soja Plus’. WWF and other organisations involved in the Soy Moratorium in Brazil responded by saying they had not been involved in Soja Plus, and criticised it for ‘not including zerodeforestation’

and that it does not ‘involve different sectors of society in the definition of its concepts’. The same,

however, is true for the RTRS.

7 Gordon B, 2007 Manganese Nutrition of Glyphosate Resistant and Conventional Soybeans. Better Crops Vol Number

4, April 2007; Kremer and Means, “Glyphosate and glyphosate-resistant crop interactions with rhizosphere

microorganisms”, European Journal of Agronomy (31, 2009)

8 “Who benefits from GM crops?” Friends of the Earth International, Februray 2008; "Impacts of Genetically Engineered

Crops on Pesticide Use: The First Thirteen Years", Charles Benbrook, November 2009

9 Thirteen reasons why the RTRS will not produce Responsible or Sustainable Soya Production, GM Freeze, May 2010,

http://www.gmfreeze.org/uploads/13_reasons_rtrs_final.pdf

10 www.angrymermaid.org

11 A special RTRS working group was formed to this aim, see www.responsiblesoy.org