Het verkorten van de voedselketen is een oplossing voor veel problemen, je ziet de korte keten daarom opduiken in plannen van Europa, zijn regio's, steden en gemeenten. Vlaanderen heeft al sinds november 2011 een Strategisch Plan voor de Korte Keten. Dat is een belangrijke erkenning als innoverende landbouwpraktijk en het is als politiek statement nog altijd een voorbeeld voor andere Europese regio's. We zijn nu ruim een jaar later en we zien enkele sterktes en zwaktes bij de uitvoering.
Voedselteams was initiatiefnemer tot het opstellen van het Plan voor de Korte Keten en is partner in de uitvoering. We vinden het belangrijk om onze bevindingen te delen met de buitenwereld.
De voornaamste realisaties waartoe het Strategisch Plan voor de Korte Keten in 2012 leidde zijn deze:
-
een Strategisch Platform voor de Korte Keten kwam drie keer samen. In januari werden prioriteiten gekozen en daaraan gekoppelde werkgroepen opgericht. Op 4 december 2012 werd een evaluatie van het eerste werkjaar gehouden.
-
de prioritaire werkterreinen waren: de voorwaarden voor investeringssteun (VLIF) aan landbouwers aanpassen, de communicatie rond de korte keten opstarten, de logistieke knelpunten in kaart brengen, het beter informeren van producenten over de kansen in de korte keten.
-
voor de communicatie kreeg de VLAM opdracht om werk te maken van een databank en een website die alle korte keten initiatieven bundelt
-
op het departement Landbouw en Visserij werd een Korte Keten-aanspreekpunt georganiseerd
-
er werden 7 kleine toelagen gegeven aan zogenaamde 'quick win'-projecten, elk 7500 €; een tweede quick win oproep voor 2013 werd vrijgegeven, deze middelen zijn intussen ook toegekend
-
inzake de budgetten werd 50.000 € aan deze quick wins besteed, daarnaast kreeg het Steunpunt Hoeveproducenten (een werking van KVLV) een dotatie van 75.000 € voor haar vorming en begeleiding van hoeveproducenten.
Het bovenstaande zijn geen te onderschatten prestaties. Te meer daar er voor de eigenlijke werking van het korte keten platform geen extra middelen voorzien zijn, er wordt beroep gedaan op de kennis en kunde van de diverse partners.
Het strategisch plan schiet tekort in zijn operationele ontplooiing om twee redenen: er werd geen vertaling gemaakt om van het strategische tot het operationele te komen (doelstellingen, indicatoren)en er was een gebrek aan middelen om de gezamenlijke uitdagingen aan te pakken.
Het Platform Korte Keten als basis van de uitvoering heeft te weinig geleid tot een versteviging van het partnerschap tussen de verschillende ondertekenaars: de terugkoppeling, de samenhang en de sturende werking ervaren we als onvoldoende.
Het systeem van quick wins kan een meerwaarde zijn bovenop een werking, maar kan daar niet de basis van zijn. Tijdelijke projecten die snelle en zichtbare resultaten moeten opleveren, zijn een onvoldoende basis om het volledige potentieel van de korte keten aan te boren.
Er zijn heel wat onderzoeksnoden: een oplijsting van onderzoeksvragen en opdrachttoewijzing is nodig. Een gebrek aan onderbouwing van beleid is een grote rem op de ontwikkeling ervan.
De winsten inzake duurzaamheid op economisch, ecologisch en sociaal vlak verdienen concretisering en actieve opvolging.
Onze voorstellen zijn:
-
we zijn vragende partij om in het totaal meer middelen toe te kennen voor de uitvoering van het strategisch plan
-
bij een gelijk aandeel middelen verkiezen we de financiering van de aanpak van gezamenlijke noden via een sturend platform boven de versnippering van middelen via kortlopende projecten
-
een verhoogde financiering zou de beperking in aanpak via prioriteiten kunnen verhelpen
-
en zou tevens de uitvoering van de diverse doelstellingen mogelijk maken
-
het contactpunt van de Vlaamse Overheid kan zich sterker profileren en haar bereikbaarheid vergroten, ze kan hiertoe middelen aanreiken aan alle partners en haar rol verduidelijken
-
de provincies hebben elk op hun niveau ook acties ondernomen, er is daaromtrent weinig afstemming, er is nood aan bruggen onderling en doorstroming naar relevante platformen zoals VVSG en VVP
Een voorstel:
wij zijn de idee genegen om een opdracht, die beperkt wordt in tijd en ruimte, toe te kennen aan een Werkgroep Korte Keten Vlaanderen. Deze zou de juiste mix aan draagvlak en kennis moeten verzamelen en op die manier daadkrachtig kunnen optreden.
Het huidige platform voor de korte keten is een goede basis voor een dergelijke werkgroep, mits uitbreiding. We zien heel wat kansen binnen de korte keten die onbenut blijven, met de juiste ingrepen zijn meer economische, sociale en ecologische winsten bereikbaar. Dit voorstel is gebaseerd op de Nederlandse 'werkgroep multi-functionele landbouw'.
Slotsom
Vlaanderen is één van eerste regio's die een begin maakte van een effectief beleid voor de korte keten. Dit staat nog in zijn kinderschoenen en kampt met een gebrek aan middelen en daadkracht, het potentieel van de korte keten blijft daardoor onderbenut.
De inzet van middelen voor de korte keten worden jaarlijks herbekeken, een actievere opvolging door de parlementsleden van de Vlaamse Landbouwcommissie strekt tot aanbeveling.
Deze bemerkingen en voorstellen werden ook door Voedselteams gebracht op een overleg van het Platform voor de Korte Keten in december 2012.
